Venezuela uzun süredir sadece bir Latin Amerika ülkesi değil; küresel güç mücadelesinin açık sahnesi. Yaşananlar bir ekonomik krizden, bir yönetim tartışmasından ya da iç siyasi çekişmeden ibaret değil. Venezuela’ya yönelik baskının arkasında çok daha derin, çok daha eski hesaplar var.
Bu baskının ilk şifresi petrol.
Dünyanın en büyük kanıtlanmış petrol rezervlerine sahip bir ülkeden söz ediyoruz. Enerji, 21. yüzyılın en güçlü silahıysa, Venezuela da bu silahın tam merkezinde duruyor. ABD ve Batı için mesele demokrasi ya da insan hakları değil; enerji üzerinde kontrol. Çünkü petrolü kontrol eden, siyaseti de kontrol eder.
İkinci şifre: Bağımsızlık.
Venezuela, Hugo Chavez’den bu yana Batı merkezli ekonomik düzene “itaat etmeyen” ülkeler arasında yer aldı. IMF reçetelerine mesafeli durdu, dolar merkezli sisteme alternatifler aradı, Rusya ve Çin’le yakın ilişkiler kurdu. İşte tam da bu nedenle hedef haline geldi. Çünkü küresel sistem, itaat etmeyeni sevmez; örnek olmasından korkar.
Üçüncü şifre: Yaptırımların görünmeyen yüzü.
Venezuela’da halkın yaşadığı ekonomik sıkıntıların büyük bir bölümü, dış baskılar ve ağır yaptırımların sonucu. Ambargolar, sadece yönetime değil doğrudan halka kesilen faturalardır. Market rafları boşaldığında, ilaç bulunamadığında suçlu tek başına yönetim değildir. Ama bu gerçek, uluslararası medyada nadiren anlatılır.
Dördüncü şifre: Algı operasyonu.
Venezuela yıllardır tek yönlü bir anlatıyla dünyaya sunuluyor. “Başarısız devlet”, “diktatörlük”, “çökmüş ekonomi” manşetleri, büyük bir senaryonun parçaları. Elbette ülkede ciddi sorunlar var; bunu inkâr etmek kimseye fayda sağlamaz. Ancak mesele şu: Aynı sorunları yaşayan başka ülkeler neden bu kadar hedefte değil? Çünkü mesele kriz değil, kontrol.
Beşinci ve belki de en önemli şifre: Mesaj.
Venezuela üzerinden dünyaya şu mesaj veriliyor:
“Eğer bizim sistemimizin dışına çıkarsan, sonun böyle olur.”
Bu mesaj sadece Latin Amerika’ya değil; Orta Doğu’dan Asya’ya, Afrika’dan Avrupa’ya kadar herkese gönderiliyor. Venezuela bu yüzden yalnızca bir ülke değil, bir örnek dosya.
Sonuç olarak Venezuela baskısını anlamak için haritaya değil, çıkar ilişkilerine bakmak gerekiyor. Demokrasi söylemi vitrin, insan hakları dili ambalaj… İçeride ise enerji, jeopolitik güç ve küresel hakimiyet var.
Bugün Venezuela’ya yapılan baskı, yarın başka bir ülkenin kapısını çalabilir. Çünkü bu düzende mesele ülkelerin kim olduğu değil; neye sahip oldukları ve ne kadar boyun eğdikleridir.
Venezuela’nın yaşadıkları bize şunu hatırlatıyor:
Bağımsızlık bedava değil.
Ve o bedel, çoğu zaman ağır oluyor.